Anna Miklas

„Wroclaw z Wyboru”=

„Pan z Wrocławia? O!= Ja też ze Lwowa - taki dialog zaraz po drugiej wojnie światowej nie był niczym niezwykłym na Dolnym Śląsku. Polacy rozprosz= eni po całym świecie, tu znaleźli swoją bezpieczną = 211; jak się z czasem okazało -przystań. Ludzie z kresów, zwłaszcza Lwowiacy, odegrali po wojnie wielką role w ksztautowaniu obywatelskiej świadomości Wrocławia, choćby poprzez fak= t, że to tu osiadliła się spora cześć lwowskiej intel= igencji.

Kresowiacy nie przyszli na Dolny Śląsk z pustymi rekoma. Rekopis Słowackiego, Fredry, Sienkie= wicza, Reymonta, bezcenne obrazy, numizmaty, medale, mapy, które przechowuje dziś wrocławskie „Ossolineum” gromadzono przez dziesięciolecia we Lwowie. Gdy powstało, było jednym z oręży walki o niepodległość Polski. A dziś nie pozwala zapomnieć narodowi o jego przeszłości.

Trudno byłoby nam wyobrazi= ć sobie obecnie, że nie ma Polski jako państwa, a właśnie= w takiej rzeczywistości żyli rodacy i w drugiej połowie XVIII wieku i przez cały XIX, i początek XX. Fundacja pod nazwą Zakład Narodowy im. Ossoliń= skich została utworzona właśnie w tamtym okresie, w 1817 roku przez Józefa Maksymiliana hr. Ossolińskiego. Ten uczony, bibliofil, kolekcjoner, czł= onek wielu towarzystw naukowych, prefekt cesarskiej biblioteki wiedeńskie, wychowanek warszawskiej Collegium Nobilium postanowił o niepodległość zawalczyć innym sposobem. Uznał, = 80;e czas przechować z polskiego dziedzictwa ile się tylko da, bo jeśli zginie duch narodu – nic mu po niepodległości, g= dy ją odzyska. Przeznaczył on fortune na kupno książek, grafik, i numizmatów z zamiarem przekazania po swojej śmierci zbiorów narodowi. Zatrudnił on Samuela Bogumiła Linde - &#= 8221;roboczego Niemca” na bibliotekarza i …łowce. Więc Linde tł= uk się bryczką po całym kraju w poszukiwaniu cennych książek, przetrząsał też kościelne strychy, biblioteki szlacheckich dworków, wymieniał książki z bibliofilami, kupował bezcenne zabytki polskiego piśmiennictwa u = zakonników w klasztorach. Gdy właściciel dzieła nie chciał się= ; z nimi rozstać, bywało, że Linde je…kradł! Albo wypożyczał, dobrze wiedząc, że nigdy książki = nie zwróci. To co trafiło do rąk Ossolińskiego, gromadzone było w Wiedniu gdzie założyciej „Ossolinuem” mieszkał w ów czasie. Oprócz gromadzenia pamiątek narodowych, Ossolineum chciało upowrzechniać wiedzę w narodz= ie, stąd pomysł na własne pismo, drukarnie i organizacje wystaw.= W 1823 roku podpisał porozumienie z księciem Henrykiem Lubomirskim,= na mocy którego powołano Muzeum Książat Lubomirskich, będące częścią Ossolineum. Tak więc Ossolineum niczym ar= ka miało przewieźć bezpiecznie do brzegu pod nazwa „niepo= dległość” dziedzictwo narodu polskiego pozbawionego własnego państwa. =

To Ossoliński wybrał = na siedzibe Zakładu Narodowego Lwów. Bynajmniej, nie było to wtedy miasto, które promieniowało polskością. Niemczy= zna panowała niepodzielnie, a polskość wypędzona ze szkół, wyparta z urzedów, w dziennikarstwie blada i anem= iczna, w literaturze obumarła, kryła się lekliwie po domach.

Zakład Narodowy otwarto 18= 27 roku, rok po smierci Ossolińskiego, który do końca ży= cia zdobywał do zbiorów kolejne pozycje.

W roku 1944 Niemcy postanowili część zbiorów ważnych dla kultury niemieckiej ewakułować poza linie frontu. Wykorzystał to sprytnie kustosz Ossolineum i zamiast ładować do skrzyń zbiory ważne dla= Niemców, pracownicy pod jego kierunkiem załadowali najważniejsze zbiory kultury polskiej, w tym rekopis Pana Tadeusza. Wszystko to miało trafić do piwnic Biblioteki Jagiellońskiej w Krakowie a trafi = 2;o…na Dolny Śląsk. I tutaj - w dworskiej stajni - zostało odnalezi= one po wojnie. Wtedy władze ukraińskie, pod silnym naciskiem polskiego społeczeństwa, przekazału w formie „daru” Polsce około jedną trzecią spóścizny „Ossolineum”.

Kolejnym przystankiem arki by&#= 322; Wrocław. W 1946 roku rząd polski uznał że Ossolineum powinno trafi= 63; do Wrocławia. W sumie przywieziono w dwuch transportach ponad 200 tyś. wolumenów, w tym ponad 6500 tyś. rekopisów. Prawdziwe Skarby! Między innymi rękopisy Adama Mickiewicza (w tym „Pana Tadeusza”, wywiezionego przez hitlerowców na Dolny Śląsk i tu znalezionego), Juliusza Słowackiego, Władysława Reymonta (w = tym „Chłopów”), Aleksandra hr. Fredry (w tym „Zemsty”), Hendryka Sienkiewicza (w tym całej „Trylogi”), a w kolekcji grafiki, drzeworytów i rysunk&o= acute;w Rembranta, Durera, Sprangera, Pellegriniego, a wśród autor&oacu= te;w polskich prace m. in. Grottgera czy Norwida. Wśród ciekawostek w zb= iorach „Ossolineum” można wymienić kosmyk włosów Juliusza Słowackiego, cenny pierwodruk "O obrotach sfer niebieskich" Mikołaja Kopernika, zielnik Elizy Orzeszkowej, denar Mieszka I, i medale ostatnich Jagiellonów. Po 1945 r. we Wrocła= wiu osiedliło się wielu polskich mieszkańców Lwowa, a zwłaszcza jego elit intelektualnych, dla których ossolińsk= ie zbiory były bezcennym materiałem źródłowym.=

Wroclawska siedziba „Ossolineum” jest godna jego skarbów. I sama jest skarbem architektury Śląska – wspaniały bakorowy gmach wznie&#= 347;li nad brzegiem Odry na swój klasztor krzyżowcy. Od roku 1819 w budynku działało słynne gimnazjum katolickie św. Maciej= a, zaś po II wojnie światowej w odbudowanym budynku umieszczono przywiezione ze Lwowa zbiory Zakładu Narodowego im. Ossolińskich.=

<= span lang=3DPL style=3D'font-size:14.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; color:windowtext'>Na dzień dzisiejszy z kolekcji książek i czasopism XIX i XX wieku oraz ze zbiorów dostępnych w postaci mikrofilmów i kopii cyfrowych korzystać może każda pełnoletnia osoba po zapisaniu się do biblioteki i otrzymaniu kar= ty bibliotecznej. Co roku Ossolineum przygotowuje kilka dużych wystaw, wykorzystując swoje cenne zbiory. Na spotkaniach i wieczorach autorski= ch występują znani uczeni, pisarze, artyści. Odbywają si&#= 281; koncerty i przedstawienia teatralne. Zupełnie zaś nowym dzieckiem= Ossolineum i miasta Wrocławia będzie multimedialne museum „Pana Tadeusza”. Powstanie w Rynku w kamienicy „Pod Zlotym Słonc= em” chłubiące się wspaniałym barokowym plafonem. Wykorzystu= jąc zdobycze form multimedialnych, będzie można zobaczyć w sercu Wrocławia to, co Ossolinem ma najwspanialszego tak jak oryginały,= w tym rekopis „Pana Tadeusza”. Dlaczego wybrano Rynek? To serce miasta, żelazny punkt wycieczek – niech świat pozna bogactwo polskiej kultury i jej dzieje.

<= span lang=3DPL style=3D'font-size:14.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; color:windowtext'>Gdyby hrabia Ossoliński zobaczył, jak wyglą= ;da dziś wrocławskie “Ossolineum” – nowoczesnie wyp= osażone, w stale piękniejącym gmachu – pewnie by sie popłaka= 22;. Ze szcześcia!

www.oss.wroc.pl/

Museum Pana Tadeusa:

http://www.tuwroclaw.com/wiadomosci= ,we-wroclawiu-powstanie-muzeum-pana-tadeusza,wia5-3267-166.html<= o:p>

http://wroclaw.dlastudenta.pl/sztuka/artykul/Muzeum_Pana_Tadeusza_po= wstanie_we_Wroclawiu,38950.html